Шар цавын палеонтологийн дурсгалт газар

Шар цавын палеонтологийн дурсгалт газар нь Өмнөговь аймгийн Манлай болон Ханбогд сумдын зааг дээр, Улаанбаатар хотоос урагш ойролцоогоор 650 км, хамгийн ойрын суурин болох Ханбогд сумаас 80 км зайд байрладаг. Захиргааны хувьд тус газар нь Манлай сумын Өгөөмөр багийн нутагт хамаарах бөгөөд сумын төвөөс урагш 108 км зайд оршино. 1995 онд энэ газраас 13,000 гаруй үлэг гүрвэлийн мөр илрүүлсэн бөгөөд 1996 болон 2001 онд нарийвчилсан судалгаа хийсэн. Эдгээр мөрний ихэнх нь теропод үлэг гүрвэлүүдийнх байсан бөгөөд мөрний урт 6–70 см-ийн хооронд хэлбэлзэж байжээ. Ялангуяа өөр өөр хэмжээ, хэлбэр бүхий тодорхой мөрнүүдээс бүрдсэн есөн зэрэгцээ мөрний цуваа нь алхмын хоорондын зай, хөдөлгөөний чиглэл, үүссэн нөхцөл зэрэг өвөрмөц шинжүүдийг харуулдаг. Иймээс эдгээр мөрний цуваа нь судалгааны өндөр ач холбогдолтой юм. Шар цавын дурсгалт газрыг Монгол Улсын Засгийн газрын 2013 оны 414 дүгээр тогтоолоор улсын хамгаалалттай түүх, соёлын дурсгалт газар болгон бүртгэж, 408 га талбай бүхий хамгаалалтын бүс тогтоосон. Энэхүү хамгаалалтыг 2020 оны 1 дүгээр сарын 8-ны өдрийн 13 дугаар тогтоолоор дахин баталгаажуулсан. Шар цав нь Хожуу Цэрдийн галавын үед, тодруулбал Баянширээ формацад хамаардаг. Тус газрыг 1995 оны 7 дугаар сарын 31-нд Х. Цогтбаатарын удирдсан Монгол-Японы хамтарсан палеонтологийн экспедиц Ханбогд сумын Байшин цаваас зүүн хойш ойролцоогоор 10 км зайд анх илрүүлсэн. Үүнээс өмнө 1980-аад онд Ивахненко, Курзанов нарын удирдсан Монгол-Оросын хамтарсан экспедиц Шар цав орчимд палеонтологи, геологийн судалгаа хийж, тус газраас хоёр төрлийн үлэг гүрвэлийн үлдэгдэл илрүүлж байжээ.